กาฬสินธุ์ ปลุกพลัง 500 อสม. เตรียมลงพื้นที่ปูพรมเร่งปราบพยาธิใบไม้ตับวายร้ายก่อมะเร็งท่อน้ำดี
ผนึกกำลังครั้งใหญ่! สสส. – สปสช. ร่วมกับภาคีเครือข่าย เปิดมหกรรม “แซ่บสุก เซฟชีวิต” ดึงพลังคนรุ่นใหม่ประสาน อสม. ขับเคลื่อนแก้ปัญหาภัยเงียบพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีในพื้นที่กาฬสินธุ์
วันที่ 22 พฤษภาคม 2569 ณ หอประชุมอเนกประสงค์ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ (พื้นที่ในเมือง) จังหวัดกาฬสินธุ์ สถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.), สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.), สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.), ศูนย์ความเป็นเลิศด้านชีววิทยาศาสตร์ (TCELS) ร่วมกับ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ และภาคีเครือข่ายสาธารณสุข ร่วมกันจัดงาน “มหกรรมคนอีสานรุ่นใหม่ ปลอดพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี: แซ่บสุก เซฟชีวิต” (รวมพลัง Isan Zero OV – Gen Health x อสม. จังหวัดกาฬสินธุ์) เพื่อยกระดับความร่วมมือในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคอาหารและตัดวงจรร้ายจากโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างยั่งยืน โดยมีผู้เข้าร่วมงานเป็น อสม. และผู้สนใจกว่า 500 คน
นางฐพัชร์รดา ธนินท์จิรานนท์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดกาฬสินธุ์ ประธานในพิธี กล่าวเปิดงานโดยเน้นย้ำว่า ปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีไม่ใช่เพียงแค่ปัญหาด้านสาธารณสุข แต่เป็นภัยร้ายแรงที่ส่งผลกระทบต่อเนื่องถึงเศรษฐกิจ สังคม และคุณภาพชีวิตของพี่น้องประชาชน ทางจังหวัดกาฬสินธุ์จึงพร้อมขับเคลื่อนนโยบายร่วมกับกระทรวงมหาดไทย กระทรวงสาธารณสุข และสถาบันการศึกษาอย่างเต็มกำลัง สิ่งที่น่ายินดีอย่างยิ่งในวันนี้คือการรวมพลังของคนต่างวัย ทั้งเยาวชนคนรุ่นใหม่และพี่น้อง อสม. ที่หันมารณรงค์ภายใต้แนวคิด “แซ่บสุก เซฟชีวิต” เพื่อแก้ปัญหาที่ต้นตอคือพฤติกรรมการกิน ควบคู่ไปกับการนำเทคโนโลยีใหม่ ๆ มาช่วยคัดกรองเพื่อปกป้องชีวิตประชาชน
ด้านรองศาสตราจารย์ ดร.วัชรินทร์ ลอยลม รักษาการแทนผู้อำนวยการสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวถึงวัตถุประสงค์การจัดงานว่า เพื่อตอบสนองต่อนโยบายรัฐบาลในการบูรณาการร่วมกันระหว่างกระทรวงมหาดไทย กระทรวงสาธารณสุข และทุกภาคส่วนเพื่อขจัดโรคนี้ให้หมดไป มหกรรมในวันนี้จึงทำหน้าที่เป็นแพลตฟอร์มบูรณาการทำงานอย่างเป็นรูปธรรมระหว่างภาควิชาการ ภาคสาธารณสุข และภาคประชาชน โดยมุ่งเน้นสร้างพลังขับเคลื่อนจากคนรุ่นใหม่ (Gen Z และ Gen Y) ควบคู่กับพลังเครือข่ายอันยิ่งใหญ่ของ อสม. ในการสื่อสารความเสี่ยง พลิกฟื้นและปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมการบริโภคอาหารของท้องถิ่นมุ่งสู่แนวคิด “แซ่บสุก เซฟชีวิต” เพื่อตัดวงจรโรคอย่างยั่งยืน
ในขณะที่นายแพทย์สมชาย ชมภูคำ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดกาฬสินธุ์ กล่าวถึงสถานการณ์ปัญหาและแนวทางควบคุมโรคในพื้นที่ว่า ปัจจุบันโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดียังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญที่ก่อความสูญเสียทางสุขภาวะแก่ประชาชนชาวกาฬสินธุ์อย่างน่าใจหาย สาเหตุหลักมาจากวิถีวัฒนธรรมเดิมที่บริโภคปลาน้ำจืดดิบ หรือสุกๆ ดิบๆ จนเกิดการติดเชื้อสะสม ทางสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาฬสินธุ์จึงได้วางแนวทางป้องกันควบคุมผ่านระบบสุขภาพจังหวัด (DHS) มุ่งทำงานเชิงรุกตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ คือคัดกรองกลุ่มเสี่ยงรวดเร็วเพื่อรักษาทันท่วงที ควบคู่กับการสื่อสารความเสี่ยงปรับพฤติกรรมการกิน โดยมี อสม. เป็นกำลังหลักในชุมชน และสร้างเครือข่าย “คนอีสานรุ่นใหม่” เพื่อตัดวงจรโรคไม่ให้ส่งต่อไปยังลูกหลาน
ส่วนนางสาววิลัยวัลย์ ธงสันเทียะ ประธานชมรม อสม. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งนำพาพี่น้องอสม.มาร่วมงานกว่า 500 คน กล่าวว่า ในฐานะที่ อสม. เป็นประตูด่านแรกที่ใกล้ชิดกับวิถีชีวิตชาวบ้านมากที่สุด แม้การเปลี่ยนความเคยชินในวัฒนธรรมการกินปลาดิบของชาวบ้านจะไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ไม่เกินความสามารถของ อสม. ที่จะช่วยกันเคาะประตูบ้านเพื่อสร้างความเข้าใจ งานมหกรรมครั้งนี้ถือเป็นมิติใหม่ที่เป็นการรวมพลังระหว่าง “Gen Z, Gen Y และ อสม.” ซึ่งเป็นการผสานไอเดีย ความคิดสร้างสรรค์ และเทคโนโลยีของคนรุ่นใหม่ เข้ากับพลังแห่งเครือข่ายและการเข้าถึงชุมชนของ อสม. เพื่อผลักดันให้แนวคิด “แซ่บสุก เซฟชีวิต” เกิดการปฏิบัติจริงในทุกครัวเรือน มุ่งสู่เป้าหมาย ISAN ZERO OV
นางสุจิตรา ค้าเจริญ ผู้อำนวยการสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทยจังหวัดกาฬสินธุ์ เปิดเผยว่า วันนี้ได้นำคณะสื่อมวลชนในจังหวัดกาฬสินธุ์ ร่วมเข้าตรวจพยาธิใบไม้ตับ เพราะสื่อมวลชนเวลาที่ลงพื้นที่ออกไปทำข่าวเจ้าภาพก็มักจะมีการจัดเลี้ยงอาหารแทนคำขอบคุณ มีทั้งเมนูส้มตำ ก้อยปลาดิบ ก็อาจจะมีเชื้อพยาธิเข้าไปอยู่ในร่างกายของเรา ซึ่งเราไม่รู้ว่ามันมาตอนไหน ก็อยากจะเชิญชวนทุกท่านให้มาตรวจ และการตรวจก็ทำได้ง่าย ๆ แค่ตรวจปัสสาวะ ใช้เวลาไม่ถึง 10 นาทีก็รู้ผลแล้ว พอรู้ผลถ้ามีเชื้อก็รับยาไปรับประทาน ก็จะไม่เสี่ยงที่จะเป็นมะเร็งท่อน้ำดี
“การรับประทานอาหารเราเป็นคนรุ่นใหม่ เราต้องทานสุก ไม่ใช่สุกๆ ดิบๆ โดยเฉพาะเมนูก้อย ก้อยปลา ที่เสี่ยงต่อการมีพยาธิใบไม้ตับ เสี่ยงต่อมะเร็งท่อน้ำดีด้วย จึงอยากเชิญชวนและบอกกล่าวไปถึงน้อง ๆ เยาวชนคนรุ่นใหม่ เราต้องเซฟสุกแซบเพื่อที่จะปลอดพยาธิใบไม้ตับ” ผอ.สวท.กาฬสินธุ์ ฝากถึงเยาวชนคนรุ่นใหม่
รศ.ดร.สุพรรณ สุดสนธิ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ เปิดเผยว่า เรื่องของพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี ถือว่าเป็นภัยเงียบของคนอีสานเป็นอย่างมาก ในบทบาทของทางมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ ซึ่งเป็นศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้และมีการศึกษาเกี่ยวข้องกับทางด้านสาธารณสุข ก็คงต้องใช้บทบาทตรงนี้ในการประชาสัมพันธ์สื่อสารออกไปร่วมกับการบริการทางวิชาการ เพื่อให้นักศึกษาและประชาชนได้ตระหนักถึงพิษภัยของการรับประทานอาหารสุกๆ ดิบๆ โดยเฉพาะประเภทปลา การทำอาหารที่ไม่ถูกสุขลักษณะ เพื่อเป็นการตัดวงจรต้นทาง ซึ่งต้องใช้การสื่อสารเรื่องนี้แฝงไปกับการบริการทางวิชาการกับท้องถิ่น
นอกจากนี้ ภายในงานยังมีกิจกรรมสำคัญตลอดทั้งวัน ประกอบด้วย การรับชมภาพยนตร์รณรงค์ ชุด ISAN Zero OV, การแสดงหมอลำหุ่นกระติบข้าว คณะเด็กเทวดา ชุด “เด็กอีสานรุ่นใหม่ห่างไกลปลาดิบ แซ่บสุกเซฟชีวิต”, หมอลำกลอนรณรงค์โดย ดร.ราตรี ศรีวิไล ศิลปินแห่งชาติ, และละครเวทีรณรงค์ “ปลาสิต” ต่อด้วยเวทีเสวนา “Gen z x Gen Y x อสม. รวมพลังเปลี่ยนวัฒนธรรมกิน แซ่บสุก เซฟชีวิต สู่ ISAN ZERO OV”
ขณะเดียวกัน สถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น ยังได้เปิดหน่วยบริการทางการแพทย์เชิงรุก ตรวจคัดกรองพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีฟรีแก่ประชาชน ภายใต้แนวคิด “ตรวจเร็ว รู้ทัน รักษาได้” รวมถึงการจัดแสดงนิทรรศการผลงานสื่อของเยาวชนจากเวที ISAN ZERO OV MEDIA HACKATHON และบูธนิทรรศการจากหน่วยงานภาคี เช่น สวรส., วช., และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
สำหรับกิจกรรมในช่วงบ่าย เป็นการยกระดับศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการเชิงลึกในหัวข้อ “Line Liff เทคโนโลยีใหม่ คัดกรองกลุ่มเสี่ยงติดพยาธิใบไม้ตับ” โดย รศ.ดร.วัชรินทร์ ลอยลม และ ดร.ชัยวัฒน์ ทะวะรุ่งเรือง ร่วมด้วยการอบรมการใช้คู่มือและแบบสอบถามพฤติกรรมเสี่ยง โดยทีมติดตามประเมินผลโครงการ ประกอบด้วย รศ.ดร.เกศินี ประทุมสุวรรณ, ผศ.ดร.กันยิกา ชอว์, ดร.ชัชวินธ์ ตันติเวชวาณิชย์, ผศ.พีรพัฒน์ พันศิริ และ นางสาวภาวพรรณ กิจประเสริฐ เพื่อเสริมสร้างทักษะดิจิทัลในการประเมินและคัดกรองกลุ่มเสี่ยงในชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพและแม่นยำสูงสุด ก่อนเสร็จสิ้นและปิดกิจกรรมอย่างงดงามในเวลา 15.30 น.
สัมภาษณ์
– นางสุจิตรา ค้าเจริญ ผู้อำนวยการ สวท.จังหวัดกาฬสินธุ์
– นางฐพัชร์รดา ธนินท์จิรานนท์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดกาฬสินธุ์
– รศ.ดร.สุพรรณ สุดสนธิ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์